श्री शंकर चालीसा

गिरिजा (पार्वती) मातेचा पुत्र, सर्व मंगलाचे मूळ आणि ज्ञानी अशा गणेशाचा जयजयकार असो. कवी अयोध्यादास म्हणतात, हे प्रभू, मला निर्भयतेचा वर दे.

पार्वतीचा पती, गरीब-दुःखितांवर दया करणारा आणि सदैव संतांचे पालन करणारा भगवान शंकर, त्याचा जयजयकार असो.

त्याच्या कपाळावर चंद्रकोर शोभून दिसते, आणि कानांत नागाच्या फण्यांची कुंडले आहेत.

त्याचा देह गोरा आहे, मस्तकातून गंगा वाहते, गळ्यात मुंडक्यांची माळ आहे आणि अंगाला भस्म लावलेले आहे.

त्याने वाघाचे कातडे परिधान केले आहे, आणि त्याचे रूप पाहून नागही मोहून जातात.

मैनामातेची लाडकी कन्या पार्वती त्याच्या डाव्या बाजूला विराजमान आहे, हे दृश्य अपूर्व आहे.

हातातील त्रिशूळ त्याची शोभा आणखी वाढवतो, आणि त्यानेच तो नेहमी शत्रूंचा नाश करतो.

त्याच्याजवळ नंदी आणि गणपती असे शोभतात, जसे समुद्राच्या मधोमध कमळे उमलली आहेत.

कार्तिकेय, सावळे गण आणि गणांचा अधिपतीही तिथे आहेत. या दृश्याचे वर्णन कोणालाही करता येत नाही.

जेव्हा जेव्हा देवांनी तुझा धावा केला, तेव्हा तेव्हा हे प्रभू, तू त्यांचे दुःख दूर केलेस.

तारकासुराने मोठा उच्छाद मांडला, तेव्हा सर्व देवांनी एकत्र येऊन तुझी करुणा भाकली.

तू लगेच सहा मुखांच्या कार्तिकेयाला पाठवलेस, आणि त्याने डोळ्याचे पाते लवते न लवते तोच तारकासुराला ठार केले.

तू स्वतः जालंधर असुराचा संहार केलास. तुझी कीर्ती सगळ्या जगाला ठाऊक आहे.

तीन उडत्या नगरांच्या त्रिपुरासुराशी तू युद्ध केलेस आणि कृपा करून सर्वांना वाचवलेस.

गंगेला पृथ्वीवर आणण्यासाठी राजा भगीरथाने कठोर तप केले, तेव्हा त्रिपुरारी शंकराने गंगेला आपल्या जटांत धारण करून त्याची प्रतिज्ञा पूर्ण केली.

दान देणाऱ्यांमध्ये तुझ्यासारखा कोणी नाही. तुझे सेवक सदैव तुझी स्तुती करतात.

वेदांनी तुझी महती गायली आहे, पण तू शब्दांपलीकडचा आणि अनादी आहेस, तुझे रहस्य कोणालाही पूर्ण उमगले नाही.

समुद्रमंथनाच्या वेळी जाळणारे विष बाहेर आले, आणि त्याने देव व दानव दोघेही व्याकूळ झाले.

तेव्हा तू दया करून त्यांना मदत केलीस आणि ते विष आपल्या कंठात धरून ठेवलेस, म्हणूनच तुला नीलकंठ हे नाव पडले.

श्रीरामचंद्रांनी तुझी पूजा केली, आणि लंका जिंकून ती बिभीषणाच्या हाती सोपवली.

श्रीराम हजार कमळे वाहून पूजा करत होते, तेव्हाच त्रिपुरारी शंकराने त्यांची परीक्षा घेतली.

प्रभूने एक कमळ लपवून ठेवले, तेव्हा कमलनयन श्रीरामांनी त्याच्या जागी आपला एक डोळा अर्पण करून पूजा पूर्ण करायचे ठरवले.

ही कठोर भक्ती पाहून भगवान शंकर प्रसन्न झाले आणि त्यांनी इच्छित वर दिला.

अनंत, अविनाशी आणि प्रत्येकाच्या हृदयात वास करून सर्वांवर कृपा करणाऱ्या प्रभूचा जयजयकार असो.

दुष्ट लोक आणि वाईट शक्ती मला रोज छळतात. मी भरकटत राहतो आणि मनाला शांती मिळत नाही.

हे नाथा, 'वाचव, वाचव' असा मी धावा करतो आहे. याच क्षणी येऊन मला सोडव.

त्रिशूळ घेऊन माझ्या शत्रूंना मार आणि येऊन मला या संकटातून बाहेर काढ.

आई-वडील, भाऊ सगळे असतात, पण संकटाच्या वेळी कोणीही विचारपूस करत नाही.

हे स्वामी, मला फक्त तुझीच आशा आहे. येऊन माझे मोठे संकट दूर कर.

तू नेहमी गरिबांना धन देतोस, आणि जो तुझ्याकडे मागतो त्याला फळ मिळते.

आम्ही तुझी स्तुती तरी कशी करावी? हे नाथा, आमच्या चुका माफ कर.

हे शंकरा, तू संकटांचा नाश करणारा, मंगल करणारा आणि विघ्ने दूर करणारा आहेस.

योगी, संन्यासी आणि मुनी तुझे ध्यान करतात, आणि शारदा (सरस्वती) व नारदमुनी तुला मस्तक नमवतात.

तुला पुनःपुन्हा नमस्कार, ॐ नमः शिवाय. देवांना आणि ब्रह्मदेवालाही तुझ्या महिमेचा अंत लागला नाही.

जो मन लावून याचे पठण करतो, त्याच्या मदतीला भगवान शंभू धावून येतो.

कर्जाच्या ओझ्याखाली दबलेल्या कोणीही याचे पठण केले, तर तो कर्जमुक्त होतो.

ज्याला पुत्रप्राप्तीची इच्छा आहे, त्याला शंकराच्या कृपेने ते फळ नक्की मिळते.

त्रयोदशीच्या दिवशी पुरोहितांना बोलावून मनोभावे होम करवून घ्यावा.

जो नियमितपणे त्रयोदशीचे व्रत करतो, त्याच्या देहाला कोणतेही कष्ट उरत नाहीत.

धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करून शंकरासमोर हे पठण करावे.

त्यामुळे जन्मोजन्मीची पापे नष्ट होतात, आणि शेवटी भक्ताला शिवलोकात स्थान मिळते.

अयोध्यादास म्हणतात, हे प्रभू, मला तुझीच आशा आहे. हे जाणून आमची सारी दुःखे हरण कर.

मी रोज नेमाने सकाळी या चालीसेचे पठण करतो. हे जगदीशा, माझी मनोकामना पूर्ण कर.

हेमंत ऋतूत मार्गशीर्ष महिन्याच्या षष्ठीला, संवत चौसष्ठ (कोणत्या तरी शतकातील चौसष्ठावे वर्ष) या वर्षी, शंकराची ही चालीसा-स्तुती सर्वांच्या कल्याणासाठी पूर्ण झाली.