श्री बजरंग बाण चालीसा
निश्चय प्रेम प्रतीति ते,
बजरंग बाण म्हणजे 'बजरंगबलीचा बाण'. ही हनुमंताची एक उत्कट अवधी प्रार्थना असून परंपरेने ती गोस्वामी तुलसीदासांची रचना मानली जाते. रामायणातील हनुमंताच्या पराक्रमांची आठवण करून देत, श्रीराम आणि सीतामाईची शपथ घालून भक्त त्याला लगेच धावून येऊन शत्रू, भीती आणि संकटे दूर करण्याची विनवणी करतो. हिचे पठण सहसा मंगळवारी व शनिवारी, आणि विशेषतः संकटाच्या, भीतीच्या किंवा अडचणीच्या काळात केले जाते.
विनय करें सनमान ।
तेहि के कारज सकल शुभ,
सिद्ध करें हनुमान ॥
जो कोणी दृढ विश्वास, प्रेम आणि श्रद्धेने, नम्रपणे व आदराने प्रार्थना करतो, त्याची सगळी चांगली कामे हनुमंत सिद्धीस नेतो.
सुनी लीजै प्रभु अरज हमारी ॥
सज्जनांचे आणि संतांचे हित करणाऱ्या हनुमंता, तुझा जयजयकार असो. हे प्रभू, माझी विनंती ऐकून घे.
आतुर दौरि महा सुख दीजै ॥
आपल्या भक्ताच्या कामात उशीर करू नकोस. धावत ये आणि मला मोठे सुख दे.
सुरसा बदन पैठी विस्तारा ॥
जसा तू समुद्र ओलांडून लंकेला गेलास, आणि देवांनी परीक्षा घेण्यासाठी पाठवलेल्या नागमाता सुरसेच्या पसरणाऱ्या तोंडात शिरून सुखरूप बाहेर आलास.
मारेहु लात गई सुरलोका ॥
पुढे लंकेची रखवालदारीण लंकिनी हिने तुला अडवले. तू तिला एक तडाखा दिलास आणि ती मुक्त होऊन देवलोकी गेली.
सीता निरखि परमपद लीन्हा ॥
तू रावणाचा सद्गुणी भाऊ बिभीषण याला भेटून धीर दिलास, आणि सीतामाईचे दर्शन घेऊन परम आनंद मिळवलास.
अति आतुर जम कातर तोरा ॥
तू रावणाची बाग उद्ध्वस्त केलीस, तिच्या रखवालदारांना समुद्रात बुडवलेस, आणि यमासारख्या भयंकर राक्षसांचे बळ क्षणात मोडून काढलेस.
लूम लपेटी लंक को जारा ॥
तू रावणाचा पुत्र अक्षयकुमार याचा वध केलास, आणि शेपटीला गुंडाळलेल्या जळत्या कापडाने लंका पेटवून दिलीस.
जय जय धुनी सुर पुर महं भई ॥
लाखेसारखी लंका भडकून जळून गेली, आणि देवलोकात तुझा जयजयकार दुमदुमला.
कृपा करहु उर अन्तर्यामी ॥
मग हे स्वामी, आता उशीर कशासाठी? तू तर सर्वांच्या मनातले जाणतोस, माझ्यावर कृपा कर.
आतुर होई दुख करहुं निपाता ॥
संजीवनी आणून लक्ष्मणाचे प्राण वाचवणाऱ्या हनुमंता, तुझा जयजयकार असो. लवकर येऊन माझ्या दुःखाचा शेवट कर.
सुर समूह समरथ भटनागर ॥
संपूर्ण पर्वत उचलून आणणाऱ्या, सुखाच्या सागरा, तुझा जयजयकार असो. देवांमध्येही तू सर्वात समर्थ आणि श्रेष्ठ योद्धा आहेस.
बैरिहि मारू बज्र की कीले ॥
हे निग्रही हनुमंता, प्रहार कर, प्रहार कर. वज्रासारख्या खिळ्यांनी माझ्या शत्रूंना मारून टाक.
महाराज प्रभु दास उबारो ॥
आपली गदा आणि वज्र घेऊन शत्रूंना मार. हे महाराजा, हे प्रभू, आपल्या दासाला वाचव.
बज्र गदा हनु विलम्ब न लावो ॥
हे महाप्रभू, ॐकार आणि गर्जना करत धावून ये. वज्रासारखी गदा घेऊन येण्यात उशीर करू नकोस.
ॐ हुं हुं हुं हनु अरि उर शीशा ॥
हे पवित्र बीजमंत्र (ह्रीं, हुं) आहेत. त्यांनी वानरराज हनुमंताला हाक मारली जाते, की त्याने शत्रूंच्या हृदयावर आणि मस्तकावर प्रहार करावा.
रामदूत धरु मारू जाय के ॥
तुला श्रीरामाची शपथ आहे, हे खरे होऊ दे. हे रामदूता, जा, शत्रूला पकड आणि मार.
दुख पावत जन केहि अपराधा ॥
अथांग शक्तीच्या हनुमंता, तुझा जयजयकार असो. तुझा भक्त नेमक्या कोणत्या अपराधासाठी दुःख भोगतो आहे?
नहिं जानत हौं दास तुम्हारा ॥
पूजा, जप, तप, व्रतनियम किंवा आचार यांतले मला काहीच कळत नाही. मी फक्त तुझा दास आहे.
तुम्हरे बल हम डरपत नाहीं ॥
रान असो वा बाग, वाट असो, डोंगर असो वा घर, तुझ्या बळाच्या भरवशावर आम्हाला कुठेही भीती वाटत नाही.
येही अवसर अब केहि गोहरावौं ॥
मी तुझ्या पाया पडतो आणि हात जोडून विनवतो. अशा वेळी मी आणखी कोणाला हाक मारू?
शंकर सुवन वीर हनुमंता ॥
अंजनीमातेच्या बलवान पुत्रा, शंकराच्या अंशाने जन्मलेल्या वीर हनुमंता, तुझा जयजयकार असो.
राम सहाय सदा प्रति पालक ॥
तुझे रूप उग्र आहे, तू काळाचाही नाश करणारा आहेस. तू श्रीरामाचा सहायक आणि भक्तांचा कायमचा रक्षणकर्ता आहेस.
अग्नि बैताल काल मारी मर ॥
भूत, प्रेत, पिशाच, रात्री फिरणारे राक्षस, अग्नि-वेताळ, अकाली मृत्यू आणि साथीचे रोग...
राखउ नाथ मरजाद नाम की ॥
...या सगळ्यांचा नाश कर, तुला श्रीरामाची शपथ आहे. हे नाथा, आपल्या नावाची प्रतिष्ठा राख.
ताकी शपथ विलम्ब ना लावो ॥
तू जनकाची कन्या सीतामाई आणि श्रीराम यांचा दास म्हणवतोस. त्यांचीच शपथ, आता उशीर करू नकोस.
सुमिरत होत दुसह दुख नाशा ॥
आकाशात तुझा जयजयकार घुमतो आहे. तुझे स्मरण करताच असह्य दुःखही नाहीसे होते.
येहि अवसर अब केहि गोहरावौं ॥
तुझ्या चरणांना शरण येऊन हात जोडून विनवतो. अशा वेळी मी आणखी कोणाला हाक मारू?
पांय परौं कर जोरि मनाई ॥
ऊठ, ऊठ, चल, तुला श्रीरामाची आण आहे. मी तुझ्या पाया पडून, हात जोडून विनवतो.
ॐ हनु हनु हनु हनु हनुमंता ॥
हे चपळ हनुमंता, त्वरित ये. ही पुनःपुन्हा उच्चारलेली अक्षरे त्याला लवकर बोलावणारा मंत्रजप आहेत.
ॐ सं सं सहमि पराने खल दल ॥
चंचल वानरराज गर्जना करतो, तेव्हा दुष्टांच्या टोळ्या घाबरून पळून जातात.
सुमिरत होय आनन्द हमारो ॥
आपल्या भक्ताला लगेच सोडव. तुझे स्मरण केल्याने मला आनंद होतो.
ताहि कहो फिर कौन उबारै ॥
ज्याच्यावर हा बजरंग बाण सुटतो, त्याला मग कोण वाचवणार? ही प्रार्थनाच तो बाण आहे, जो कधी चुकत नाही.
हनुमत रक्षा करै प्राण की ॥
जो बजरंग बाणाचे पठण करतो, त्याच्या प्राणांचे रक्षण हनुमंत करतो.
ताते भूत प्रेत सब कांपै ॥
जो हा बजरंग बाण जपतो, त्याला पाहून सारी भुते-प्रेते थरथर कापतात.
ताके तन नहिं रहै कलेशा ॥
जो धूप दाखवून नियमितपणे याचा जप करतो, त्याच्या देहाला कोणतेही कष्ट उरत नाहीत.
सदा धरै उर ध्यान ।
तेहि के कारज सकल शुभ,
सिद्ध करैं हनुमान ॥
जो प्रेमाने आणि श्रद्धेने हनुमंताचे भजन करतो आणि सदैव मनात त्याचे ध्यान करतो, त्याची सगळी चांगली कामे हनुमंत सिद्धीस नेतो.